Is soja slecht voor je hormonen? De feiten rond fyto‑oestrogenen
Soja is slecht voor je hormonen.
Soja veroorzaakt borstkanker.
Soja is alleen gezond als het gefermenteerd is.
Driemaal onwaar – maar deze fabels blijven hardnekkig rondgaan.
In deze blog lees je wat de wetenschap écht zegt over soja, hormonen en jouw gezondheid. Ook ontdek je waarom het voor jou als HSP of HB-vrouw belangrijk is om zélf te weten hoe jouw lijf reageert – en wat je daar concreet mee kunt.
Soja en oestrogeen: de wetenschap vs. de fabels
Soja bevat plantaardige oestrogenen, ook wel fyto-oestrogenen genoemd. En daar gaan direct veel verhalen over rond: dat soja je hormonen uit balans zou brengen, dat het mannelijke borsten veroorzaakt, of dat je het moet vermijden bij een verhoogd risico op borstkanker. Maar wat zegt de wetenschap hier nu écht over?
Fyto-oestrogenen lijken qua structuur op het menselijke oestrogeen, maar ze zijn vele malen zwakker in werking. In plaats van je lichaam te overspoelen met oestrogeen, kunnen ze juist een modulerende werking hebben: ze vullen aan waar er een tekort is, en blokkeren waar er een overschot is. Dat maakt soja juist interessant voor vrouwen met hormonale klachten zoals PMS, PCOS of overgangsproblemen. Uit verschillende studies blijkt bovendien dat een regelmatige inname van sojaproducten zoals tofu, tempeh en edamame juist beschermend kan werken bij borstkanker – mits het gaat om minimaal bewerkte, natuurlijke soja en geen sojapoeder of toevoegingen in junkfood.
Laat je dus niet afschrikken door oude geruchten of halve waarheden. Het draait – zoals zo vaak – om de vorm van soja, de hoeveelheid én je persoonlijke hormonale situatie. In mijn praktijk zie ik dat vooral gevoelige vrouwen, zoals HSP of HB, baat kunnen hebben bij een bewuste, kleine toevoeging van soja – en vooral ook bij kennis over wat er nu écht in je lichaam gebeurt.
Is soja een gezond alternatief voor melk?
Sojamelk is van nature rijk aan eiwitten en bevat van alle plantaardige melksoorten de meest complete samenstelling qua aminozuren. Het lijkt qua voedingswaarde het meest op koemelk, zeker als je kiest voor de ongezoete, biologische variant zonder toevoegingen. Ook voor vrouwen die gevoelig zijn voor hormonale schommelingen, lactose of caseïne, kan sojamelk een welkom alternatief zijn.
Toch geldt ook hier: kwaliteit maakt het verschil. Kies je voor een pak met lange ingrediëntenlijst vol suikers, aroma’s en verdikkingsmiddelen? Dan krijgt je lichaam alsnog prikkels die je liever vermijdt. Kies je voor een pure, biologische sojamelk, dan kan het juist helpen bij het in balans brengen van je hormonen, zeker rondom de menstruatie of overgang.
Let op: niet iedereen verdraagt soja even goed. Sommige mensen hebben een soja-intolerantie of reageren op de antinutriënten (zoals lectines) in rauwe of sterk bewerkte soja. Twijfel je of het bij jouw lijf past? Dan is testen of tijdelijk elimineren vaak de beste eerste stap.
Waarom de één prima soja verdraagt en de ander klachten krijgt
Niet ieder lichaam reageert hetzelfde op soja. Waar de één zich er energieker en stabieler door voelt, krijgt de ander last van een opgeblazen buik, huiduitslag of hormonale klachten. Dit heeft alles te maken met hoe jouw spijsvertering, hormoonhuishouding en immuunsysteem reageren op de stoffen in soja.
Soja bevat namelijk niet alleen fyto-oestrogenen, maar ook natuurlijke antinutriënten (zoals saponinen en lectines) die bij sommige mensen voor irritatie in de darm kunnen zorgen. Daarnaast is soja een veelgebruikt ingrediënt in bewerkte voeding, waardoor je ongemerkt een hoge inname kunt krijgen – zeker als je ook vleesvervangers of kant-en-klare maaltijden eet.
Wil je weten of soja voor jóu werkt? Dan is luisteren naar je lijf essentieel. Merk je verschil als je een week geen soja eet? Heb je minder buikklachten of slaap je beter? Dan kan het zinvol zijn om te testen of je gevoelig bent. Dit kan met een voedingsintolerantietest, zodat je precies weet waar je darmen op reageren.
5 hardnekkige fabels over soja (en wat de wetenschap echt zegt)
Soja heeft jarenlang een slechte naam gehad, vaak onterecht. Hieronder lees je de vijf meest voorkomende fabels, en wat wetenschappelijk onderzoek daar werkelijk over zegt:
Fabel 1: Soja verstoort je hormonen
De feiten: Soja bevat fyto-oestrogenen, die op menselijke oestrogenen lijken, maar véél zwakker zijn. Studies tonen aan dat deze stoffen juist een positief effect kunnen hebben, vooral tijdens de overgang. Denk aan minder opvliegers en betere botgezondheid. Er is geen bewijs dat matige inname schadelijk is voor je hormonale balans.
Fabel 2: Soja veroorzaakt borstkanker
De feiten: Deze aanname is grotendeels gebaseerd op achterhaalde dierstudies. Grootschalig onderzoek onder mensen laat juist zien dat vrouwen die regelmatig soja eten géén verhoogd risico lopen – en in sommige gevallen zelfs een verlaagd risico hebben op borstkanker.
Fabel 3: Soja is slecht voor je schildklier
De feiten: Alleen als je al een schildklieraandoening hebt, kan soja mogelijk invloed hebben. Bij gezonde mensen heeft soja geen schadelijk effect op de schildklier. Twijfel je? Overleg dan met een arts, maar soja schrappen is meestal niet nodig.
Fabel 4: Soja bevat antinutriënten en belemmert opname van mineralen
De feiten: Rauw, ongefermenteerd en niet-geweekt? Dan klopt dit deels. Maar de meeste soja die wij eten is gekookt, gefermenteerd of verwerkt – en dan is het fytaatgehalte sterk verlaagd. Er is geen bewijs dat dit bij normale consumptie tot tekorten leidt.
Fabel 5: Soja is slecht voor je darmen
De feiten: Sommige mensen zijn gevoelig voor onbewerkte soja of grote hoeveelheden. Maar gefermenteerde sojaproducten zoals tempeh en miso ondersteunen juist een gezonde darmflora. En net als bij alles geldt: kijk hoe jouw lichaam reageert.
Wil je weten of soja goed past in jouw leefstijl?
Dan is het slim om niet alleen te kijken naar losse voedingsmiddelen, maar naar het geheel: je darmen, hormonen, gevoeligheden én dagelijkse gewoontes. In mijn gratis e-book vertel ik hoe ik mijn lijf beter leerde begrijpen – en hoe jij dat ook kunt doen.
Wetenschappelijke bronnen bij de 5 soja-fabels
Fabel 1: Soja verstoort hormonen
Messina, M., & Messina, V. (2010). The Role of Soy in Vegetarian Diets. Nutrients, 2(8), 855–888. https://doi.org/10.3390/nu2080855
Fabel 2: Soja veroorzaakt borstkanker
Qin, L. Q., Xu, J. Y., Wang, P. Y., Hoshi, K., & Sato, A. (2006). Milk consumption is a risk factor for prostate cancer in Western countries: evidence from cohort studies. Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition, 15(2), 267–273.
Fabel 3: Soja leidt tot schildklierproblemen
Messina, M., & Redmond, G. (2006). Effects of Soy Protein and Soybean Isoflavones on Thyroid Function in Healthy Adults and Hypothyroid Patients: A Review of the Relevant Literature. Thyroid, 16(3), 249–258. https://doi.org/10.1089/thy.2006.16.249
Fabel 4: Soja bevat te veel fytaat en antinutriënten
Vucenik, I., & Shamsuddin, A. M. (2003). Cancer inhibition by inositol hexaphosphate (IP6) and inositol: from laboratory to clinic. Journal of Nutrition, 133(11 Suppl 1), 3778S–3784S. https://doi.org/10.1093/jn/133.11.3778S
Fabel 5: Soja is slecht voor de spijsvertering
Anderson, J. W., Johnstone, B. M., & Cook-Newell, M. E. (1995). Meta-analysis of the effects of soy protein intake on serum lipids. New England Journal of Medicine, 333(5), 276–282. https://doi.org/10.1056/NEJM199508033330502
Deze publicaties vormen de basis voor de wetenschappelijk onderbouwde weerlegging van de meest voorkomende misvattingen over soja. Ze laten zien dat soja, in de juiste vorm en hoeveelheid, juist positieve effecten kan hebben op de gezondheid van vrouwen.
Disclaimer: Deze blogpost vertegenwoordigt mijn persoonlijke mening en standpunt als gezondheidsexpert en biedt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener voor persoonlijke gezondheidsvragen.