Levend verlies bij hoogbegaafdheid: vertrouwen in je lichaam
In mijn werk zie ik vaak vrouwen die al jaren doorgaan terwijl hun lichaam allang om rust vraagt.
Toen ik deze blog van Susan las, herkende ik dat meteen. Susan begeleidt hoogbegaafde volwassenen en schrijft hier over iets wat zelden genoemd wordt: hoe je het vertrouwen in je eigen lichaam kwijt kunt raken als je jezelf jarenlang aanpast aan je omgeving. Ik ben blij dat ze haar tekst hier wil delen.
Alina
Als we het over levend verlies bij hoogbegaafdheid hebben, gaat het meestal over het gemis aan erkenning, over emotionele en hechtingsbehoeften en over de ontwikkeling van je identiteit. Over het leven dat je had kunnen leiden als iemand je eerder had gezien, begrepen en begeleid. Er hoort voor mij nog iets bij, en dat is het vertrouwen in je eigen lichaam.
Signalen die je leert te negeren

Je lichaam geeft voortdurend aan wat je nodig hebt, wat je aankunt en waar je grens ligt. Wie jarenlang zijn best doet om zich aan te passen aan de omgeving, raakt die signalen langzaam kwijt. Je voelt ze nog wel, maar je hebt geleerd dat je er niets mee kunt, en misschien ook dat je er niets mee mag.
Hoe dat er in het dagelijks leven uitziet
- Je voelt dat je moe bent en gaat toch een tandje harder lopen.
- Je merkt dat het genoeg is geweest, maar blijft op die verplichte verjaardag zitten, of viert Kerst met de hele familie terwijl je eigenlijk iets heel anders nodig hebt.
- Je hebt honger en wacht tot het etenstijd is, of je bent verzadigd en eet je bord toch leeg.
- Je staat op, gaat door en presteert, en rust pas wanneer de omgeving vindt dat het kan, op een moment dat je lichaam daar al lang om vroeg.
Ik denk dat we onderschatten wat het met een mens doet om zo lang langs die signalen heen te leven.
Wanneer signalen als gevaar gaan voelen
Wie van jongs af aan merkt dat de eigen behoeften niet passen bij wat er verwacht wordt, gaat die behoeften steeds verder wegdrukken. Op een gegeven moment kunnen de signalen die je zouden moeten helpen voor jezelf te zorgen zelfs als bedreiging gaan voelen. Vermoeidheid betekent dat je misschien niet kunt leveren wat van je gevraagd wordt. Een grens aangeven kan iemand teleurstellen. Toegeven aan je behoefte aan rust voelt dan als tekortschieten. Honger, verzadiging en andere lichamelijke signalen raken soms steeds verder op de achtergrond wanneer externe verwachtingen belangrijker worden dan wat je lichaam aangeeft.
Zo leer je je signalen te negeren en uiteindelijk ook te wantrouwen. Daarmee verdwijnt ook het vertrouwen in je eigen waarneming naar de achtergrond, je gevoel voor wat klopt en wat niet, en de vanzelfsprekendheid waarmee je op jezelf zou moeten kunnen leunen. Als je jarenlang hebt geleerd dat de buitenwereld beter weet wat goed voor je is, blijft er weinig over om je eigen oordeel op te baseren.
Een kompas dat je weer mag gebruiken
Wat lang als zwakte of lastige eigenschap is gezien, blijkt vaak ineens een kracht. Dat je sensaties tot in detail kunt waarnemen is een prachtig kompas, zodra je het weer mag gebruiken. Een lichaam dat aangeeft wanneer het voeding nodig heeft, wanneer het moet rusten en wanneer het genoeg is geweest, reguleert samen met je zenuwstelsel. Die gevoeligheid is informatie waar je op kunt varen, en geen last die je moet leren dempen.
Het verlies zit dan ook in wat je daarvan hebt moeten laten liggen: het vertrouwen in je lichaam, het kennen van je eigen behoeften, het kunnen rekenen op je grenzen, je draagkracht en je natuurlijke ritme. En daarmee de kans om jezelf te leren kennen vanuit wat je voelt en nodig hebt in plaats van vanuit wat er van je wordt verwacht. Ook dat is voor mij levend verlies.
Late ontdekking en wat het met je zelfbeeld doet

Wie op latere leeftijd pas leert dat jij, precies zoals je bent, bestaansrecht hebt, wordt daar vaak hard mee geconfronteerd. Naast het besef hoe jouw denken, voelen en waarnemen werkt, komt de vraag op hoeveel je van jezelf hebt moeten bijbuigen om te kunnen functioneren, hoeveel chronisch is weggeduwd en wat dat heeft gedaan met de verhouding tot jezelf.
Het gaat misschien niet alleen om het opnieuw herkennen van lichamelijke signalen. Het gaat er vooral om dat je weer gaat geloven dat wat je voelt ertoe doet, en dat je daar ook naar mag handelen. Dat het een kracht is om in verbinding met jezelf te bewegen.
Over de auteur: Susan is psychosociaal therapeut en kindertherapeut, gespecialiseerd in hoogbegaafde volwassenen, in het bijzonder vrouwen. Vanuit haar praktijk in de regio Alphen aan den Rijn begeleidt ze individueel en in groepen. Meer over haar werk vind je op hbinverbinding.nl.
Disclaimer: deze blogpost vertegenwoordigt mijn persoonlijke mening en standpunt als gezondheidsexpert en biedt geen medisch advies. Raadpleeg bij klachten altijd een gekwalificeerde zorgverlener.
