PMS en hooggevoeligheid: waarom jij de dip harder voelt

Een week voor je menstruatie ben je jezelf niet. Je huilt om een reclame, je lont is flinterdun, je hoofd is mistig en je lijf voelt opgezet en moe. Dan komt je menstruatie, en het is alsof er een knop omgaat. Herkenbaar? Dan ken je die maandelijkse dip van binnenuit. Voor gevoelige vrouwen kan die dip flink heftig zijn, en dat is geen aanstellerij.

In deze blog leg ik uit wat PMS eigenlijk is, waarom het niet betekent dat je hormonen ‘kapot’ zijn, en waarom juist een gevoelig systeem die maandelijkse hormoongolf sterker kan voelen. Plus wat je er zelf aan kunt doen.

Wat is PMS, en wanneer is het PMDD?

PMS staat voor premenstrueel syndroom: de lichamelijke en mentale klachten in de dagen tot twee weken vóór je menstruatie, die verdwijnen zodra je ongesteld wordt. Lichamelijk gaat het om een opgezette buik, gevoelige borsten, hoofdpijn, vermoeidheid en trek. Mentaal om prikkelbaarheid, somberheid, angst, huilbuien en een kort lontje. Milde klachten heeft bijna de helft van de menstruerende vrouwen weleens.

Bij een kleinere groep, zo’n 3 tot 8 procent, zijn de mentale klachten zó heftig dat ze het dagelijks leven ontwrichten. Dan spreken we van PMDD (premenstruele dysfore stoornis). Dat is geen zware PMS die je er even bij neemt, maar een erkende aandoening waar goede behandeling voor bestaat. Herken je jezelf in dat extreme, ga daar dan mee naar je huisarts.

De sleutel: niet je hormonen zijn afwijkend, maar je gevoeligheid ervoor

Dit is het inzicht dat alles verandert. Als je het bloed van vrouwen mét en zónder PMS naast elkaar legt, zie je geen verschil in hun hormoonwaardes. Je oestrogeen en progesteron zijn dus niet ‘kapot’. In een klassiek onderzoek kregen vrouwen met en zonder PMS precies dezelfde hormonen toegediend. Alleen de vrouwen met PMS kregen klachten; bij de anderen gebeurde er niets. De conclusie: bij gevoelige vrouwen kan een normale hormoonschommeling een sterke reactie uitlokken.

Wat er onder de motorkap gebeurt, heeft te maken met je brein. Na de eisprong maakt je lichaam allopregnanolon aan, een afbraakproduct van progesteron dat inwerkt op je kalmeringssysteem (de GABA-rem in je brein). Bij PMS reageert dat systeem anders op die stof, en ook je serotonine speelt mee. Kort gezegd: het is niet de hoeveelheid hormoon die telt, maar hoe gevoelig jouw brein reageert op de verandering, en dat is precies waarom “je hormonen laten checken” bij PMS meestal weinig oplevert.

Waarom jij het misschien sterker voelt

Je voelt hem misschien al aankomen, de brug naar hooggevoeligheid. Ik wil daar eerlijk in zijn: er is geen onderzoek dat de karaktertrek hooggevoeligheid direct aan zwaardere PMS koppelt. Wat wél opvalt, is dat de kern van PMS zélf een gevoeligheid is: niet je hormonen zijn afwijkend, maar je zenuwstelsel reageert sterker op de schommeling. Dat is dezelfde rode draad als hooggevoeligheid, een systeem dat harder reageert op verandering.

Voor één groep is er wél direct bewijs. Bij vrouwen met ADHD verergeren stemmings- en concentratieklachten aantoonbaar rond bepaalde fasen van de cyclus, doordat de hormoonschommelingen meebewegen met hun dopamine. Als jij je dus premenstrueel niet alleen somber maar ook chaotischer en ongeconcentreerder voelt, dan is dat geen inbeelding.

De link met de overgang

Herken je dit patroon, dan is het goed om te weten dat het in de overgang vaak terugkomt, en soms heftiger. De perimenopauze draait namelijk om precies dezelfde gevoeligheid, alleen worden de hormoonschommelingen dan groter en grilliger. Vrouwen die altijd al sterke PMS hadden, voelen de overgang daardoor nogal eens harder. Meer daarover lees je in mijn blog over hooggevoeligheid en de overgang.

Wat je zelf kunt doen

Je bent niet overgeleverd aan je cyclus. De aanpak draait niet om je hormonen forceren, maar om je systeem zo stabiel mogelijk houden juist in die gevoelige tweede helft van je cyclus. Wat in de praktijk helpt:

• Volg je cyclus. Weet je dat de dip eraan komt, dan kun je hem opvangen in plaats van erdoor overvallen te worden. Plan zware taken en spannende afspraken liever niet in die week.
• Houd je bloedsuiker stabiel. Schommelingen in je bloedsuiker stapelen op de hormoongolf. Eiwit en gezonde vetten bij je maaltijden helpen, en minder snelle suikers dempen de cravings die er toch al zijn.
• Bescherm je slaap en doseer je prikkels extra in die fase, want je systeem heeft dan minder reserve.
• Beweeg regelmatig. Beweging helpt aantoonbaar bij stemmingsklachten, ook al is het het laatste waar je dan zin in hebt.
• Herken je jezelf in het extreme, met somberheid die je leven ontwricht? Wacht dan niet en bespreek PMDD met je huisarts, want daar bestaat gerichte behandeling voor.

Klaar om je lijf beter te begrijpen?

Je hormonen zijn niet je vijand, en je bent niet ‘te gevoelig’. Je systeem reageert alleen sterker, en dat kun je leren opvangen. Wil je begrijpen wat jouw gevoelige lijf nodig heeft, ook rond je cyclus en je hormonen, dan neem ik je daar graag in mee in mijn gratis videoreeks.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?

PMS zijn de lichamelijke en mentale klachten in de dagen voor je menstruatie. PMDD is de zware vorm, waarbij vooral de mentale klachten zo heftig zijn dat ze je dagelijks leven ontwrichten. PMDD is een erkende aandoening waarvoor behandeling bestaat.

Zijn mijn hormonen ‘kapot’ als ik veel PMS heb?

Nee. Onderzoek laat zien dat de hormoonwaardes van vrouwen met en zonder PMS niet verschillen. Het gaat niet om afwijkende hormonen, maar om hoe gevoelig je brein reageert op de normale schommeling.

Ben ik als hooggevoelige vrouw gevoeliger voor PMS?

Dat is niet direct bewezen. Wel is de kern van PMS een gevoeligheid voor hormoonschommelingen, wat inhoudelijk dicht bij hooggevoeligheid ligt. Bij vrouwen met ADHD is er wél bewijs dat klachten rond de cyclus verergeren.

Wat helpt tegen PMS?

Je cyclus volgen zodat je de dip ziet aankomen, je bloedsuiker stabiel houden, je slaap beschermen, je prikkels doseren en regelmatig bewegen. Het doel is je systeem juist in de tweede helft van je cyclus zo rustig mogelijk te houden.

Wanneer moet ik met PMS naar de dokter?

Als je klachten je werk, je relaties of je dagelijks leven ontwrichten, of als je je premenstrueel somber of wanhopig voelt. Dat kan wijzen op PMDD, en daar is goede hulp voor.

Bronnen

• Schmidt, P.J., Nieman, L.K., Danaceau, M.A., Adams, L.F. & Rubinow, D.R. (1998). Differential Behavioral Effects of Gonadal Steroids in Women with and in Those without Premenstrual Syndrome. New England Journal of Medicine, 338(4), 209–216.
• Hantsoo, L. & Epperson, C.N. (2015). Premenstrual Dysphoric Disorder: Epidemiology and Treatment. Current Psychiatry Reports, 17, 87.
• Kooij, J.J.S., de Jong, M., Agnew-Blais, J., et al. (2025). Research advances and future directions in female ADHD: the lifelong interplay of hormonal fluctuations with mood, cognition, and disease. Frontiers in Global Women’s Health.

Disclaimer: deze blogpost vertegenwoordigt mijn persoonlijke mening en standpunt als gezondheidsexpert en biedt geen medisch advies. Raadpleeg bij klachten altijd een gekwalificeerde zorgverlener.