Medicatie en hoogbegaafdheid: waarom jouw lijf anders reageert op medicijnen

“Al na een tablet voelde ik me vreemd, alsof mijn hele systeem op tilt sloeg. De arts zei dat het niet kon, dat dit een lage dosering was. Maar mijn lijf dacht daar duidelijk anders over.”

Als je hoogsensitief of hoogbegaafd bent, herken je dit misschien. Je start met een nieuw medicijn of supplement, en terwijl anderen nergens last van hebben, ervaar jij bijwerkingen alsof je lijf meteen protesteert. Je bent niet gek, en je bent zeker niet de enige.

In mijn praktijk hoor ik dit keer op keer van vrouwen zoals jij. Vrouwen die het gevoel hebben dat hun lijf ‘anders’ werkt, maar daar geen gehoor voor vinden bij de huisarts. En die zich afvragen: waarom voel ik zoveel, waar anderen gewoon doorgaan? In deze blog leg ik uit waarom jouw lijf waarschijnlijk gevoeliger reageert op medicijnen, wat de wetenschap daarover zegt, en hoe je er verstandig mee omgaat.

Waarom jouw lijf anders reageert

Als hoogsensitieve of hoogbegaafde vrouw heb je een gevoeliger zenuwstelsel. Je verwerkt prikkels dieper en intenser, van buitenaf (licht, geluid, drukte) en van binnenuit (emoties, lichamelijke signalen). Diezelfde gevoeligheid speelt ook een rol bij hoe je lichaam reageert op stoffen zoals medicijnen en supplementen. Waar de een nauwelijks iets merkt, kan jij bij dezelfde dosis al duidelijk bijwerkingen voelen, zoals duizeligheid, misselijkheid of vermoeidheid.

Wat zegt het onderzoek?

Eerlijk is eerlijk: dit is een klein onderzoeksveld, dus ik wil je geen keiharde cijfers voorspiegelen. Maar er zijn wel degelijk aanwijzingen dat een gevoelig zenuwstelsel samenhangt met hoe je op medicatie reageert.

De meest directe studie komt uit 2024 (Jagiellowicz e.a., Frontiers in Psychology). Onderzoekers keken in drie deelonderzoeken naar het verband tussen hooggevoeligheid en medicatiegevoeligheid, bij deelnemers tussen de 18 en 81 jaar. In alle drie de onderzoeken vonden ze een matige maar significante samenhang: hoe hoger iemand scoorde op hooggevoeligheid, hoe meer die persoon rapporteerde gevoelig te zijn voor medicijnen, ook als er rekening werd gehouden met stemming en geslacht.

Interessant is wat daar mogelijk onder ligt. Hooggevoeligheid blijkt deels samen te hangen met een variant in je serotonine-transportergen (Homberg e.a., 2016; Licht e.a., 2020). En laat datzelfde gen nu ook een rol spelen in hoe je lichaam op medicatie reageert: onderzoek liet zien dat mensen met deze genvariant anders reageerden op een pijnstiller (Kosek e.a., 2009). Met andere woorden: de gevoeligheid die je in het dagelijks leven merkt en de manier waarop je lijf medicijnen verwerkt, lijken deels dezelfde biologische basis te delen.

Daar komt bij dat hooggevoelige mensen sowieso vaker lichamelijke signalen en klachten rapporteren (Benham, 2006). Je voelt simpelweg meer, en dieper.

Belangrijk: dit betekent niet dat jij per definitie heftiger op elk medicijn reageert. Het betekent wel dat jouw ervaring, dat je lijf soms anders of sterker reageert dan ‘gemiddeld’, geen inbeelding is, maar past bij hoe jouw systeem is afgesteld. Reden genoeg om dat serieus te nemen en het altijd met je arts te bespreken.

5 tips voor medicatie en supplementen als HB/HSP-vrouw

Om veilig en verstandig met medicatie en supplementen om te gaan, zijn er een paar aandachtspunten. Let op: over je medicatie ga je altijd in gesprek met je (huis)arts; die pas je nooit zelf aan. De tips hieronder gaan vooral over supplementen en over hoe je bijwerkingen zo klein mogelijk houdt.

• 1. Meten is weten. Laat voor je start met supplementen je bloedwaardes meten, zoals vitamine D of omega-3. Zo weet je of je een tekort hebt en of aanvullen nodig is, in plaats van te gokken.

Zelf werk ik met een goede, vegan omega-3: de Omega 3-6-9 van Arctic Blue. Met de code d98e110c_15 krijg je 15% korting bij het afrekenen. (Affiliate link: jij ontvangt korting en ik ontvang een kleine vergoeding als je via deze link bestelt, zonder dat het jou iets extra kost.)

• 2. Vraag deskundig advies. Laat je begeleiden bij het kiezen van de juiste supplementen en de juiste dosering, afgestemd op jouw lijf, je medicijngebruik en je leefstijl.
• 3. Begin met een lage dosering. Start laag en bouw rustig op, zodat je lichaam kan wennen en je eventuele bijwerkingen zo klein mogelijk houdt.
• 4. Wees alert op bijwerkingen. Let goed op hoe je je voelt en stop bij aanhoudende klachten. Maak je je zorgen, neem dan contact op met je arts of voorschrijvend behandelaar.
• 5. Houd regelmaat. Neem supplementen op een vast moment van de dag, bijvoorbeeld nuchter of juist bij het ontbijt, zodat je lichaam ze optimaal opneemt.

Je hoeft niet aan jezelf te twijfelen

Dat gevoel dat je al die tijd had, dat je lichaam gevoeliger is, sneller overprikkeld raakt en anders werkt dan ‘gemiddeld’, klopt. Je leest er meer over in mijn blog over HSP en lichamelijke symptomen. Wat je nodig hebt, is geen standaardoplossing, maar inzicht in hoe jouw lijf echt werkt, en praktische stappen die daarbij passen.

Wil je ontdekken wat jouw gevoelige lijf nodig heeft om weer in balans te komen? Dat neem ik je stap voor stap mee in mijn gratis videoreeks.

Veelgestelde vragen

Reageren hoogsensitieve mensen echt sterker op medicijnen?

Er zijn aanwijzingen van wel. Onderzoek vond een samenhang tussen hooggevoeligheid en zelf-gerapporteerde gevoeligheid voor medicijnen. Het is geen bewijs dat het bij iedereen zo is, maar jouw ervaring is geen inbeelding. Bespreek het altijd met je arts, zeker als je veel bijwerkingen hebt.

Mag ik mijn medicatie zelf halveren als ik veel bijwerkingen heb?

Nee, pas je medicatie nooit zelf aan. Sommige middelen, zoals hormonen of de anticonceptiepil, kun je niet ‘even’ halveren zonder risico. Ervaar je te veel bijwerkingen, ga dan in gesprek met je huisarts of specialist over de mogelijkheden.

Waarom reageer ik zo sterk op antibiotica?

Antibiotica kunnen je darmflora flink verstoren, wat bij een gevoelig lijf kan leiden tot buikkramp, een onrustige stoelgang en langere tijd minder energie. Dat hoor ik wekelijks. Het is verstandig om tijdens en na een antibioticakuur extra op je darmen en herstel te letten, en dit met je arts te bespreken.

Kan ik met supplementen mijn medicijnen vervangen?

Nee. Supplementen zijn een aanvulling, geen vervanging van medicatie. Ze kunnen je lijf ondersteunen, maar over je medicijnen beslis je samen met je arts. Combineer je supplementen met medicatie, meld dit dan altijd, want sommige combinaties beinvloeden elkaar.

Bronnen

• Jagiellowicz, J., Acevedo, B. P., Tillmann, T., Aron, A., & Aron, E. N. (2024). The relationship between sensory processing sensitivity and medication sensitivity: brief report. Frontiers in Psychology, 14, 1320695. Bekijk.
• Homberg, J. R., e.a. (2016). Sensory processing sensitivity and serotonin gene variance. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 71, 472-483. Bekijk.
• Licht, C., e.a. (2020). Serotonin transporter gene (SLC6A4) variation and sensory processing sensitivity. Molecular Genetics & Genomic Medicine, 8(9), e1352. Bekijk.
• Kosek, E., e.a. (2009). Genetic variation in the serotonin transporter gene (5-HTTLPR) influences the analgesic response to the opioid remifentanil. Molecular Pain. Bekijk.
• Benham, G. (2006). The Highly Sensitive Person: Stress and physical symptom reports. Personality and Individual Differences, 40(7), 1433-1440. Bekijk.

Disclaimer: Deze blogpost vertegenwoordigt mijn persoonlijke mening en standpunt als gezondheidsexpert en biedt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener voor persoonlijke gezondheidsvragen.